Defne çiçeğini gördüğünüzde aklınıza sadece şifalı yaprakları gelmesin. Bu bitki, ister saksıda ister bahçede olsun, bulundurduğu her ortama zarif bir hava katmayı başaran bir çalıdır. Koyu yeşil yapraklarıyla düzenli bir şekilde budandığında, giriş kapılarında ya da verandada göz kamaştırabilir.
Mutfakta da yeri ayrı olan defne yaprağı, hem taze hem kurutulmuş haliyle çorbaların, yahni ve yemeklerin içine mis gibi bir aroma katmak için kullanılır. Bu yazıda, defne çiçeğinin anlamından tarihine, faydalarından nasıl yetiştirileceğine kadar her şeyi keyifli bir dille anlattık.
Defne Çiçeği Anlamı
Mitoloji sever misiniz? O zaman defne çiçeğinin hikâyesi tam sizlik. Yunan mitolojisinde Apollon’un aşkına karşılık vermek istemeyen su perisi Daphne, tanrıdan kaçarken bir defne ağacına dönüşür. Bu ağaç, zamanla zaferin ve bilgeliğin sembolü olur. Antik Çağ’da şairlerden savaşçılara kadar pek çok kişiye defne çelengi takılırdı.
Defne çiçeğei bilgeliği, öngörü yetisini ve yüksek itibarlı kişileri temsil eder. Bir zamanlar Delphi kehanet merkezinde, kahinlerin kehanetlerden önce defne yaprağı çiğnediği bile söylenir.
- İlginizi Çekebilir: Defne Çiçeği Çayı Ne İşe Yarar?
Defne’nin mitolojik hikayesi kadar, tarih boyunca kazanılan anlamları da dikkat çekici. Palm Sunday gibi Hıristiyan geleneklerinde de yeri olan defne, Romalılar tarafından şeref ve onurun simgesi olarak kullanılırdı. Antik olimpiyat oyunlarında kazanan sporcuların başına konan taç, aslında bir defne çelengiydi.
Bu bitkinin hem efsanelerde hem de tıbbi geleneklerde yeri büyüktü. Apollon’un Delphi kahinlerine defne yaprağı yaktırdığı, trans haline geçmelerini sağladığı bile söylenir.
Defne Çiçeğinin Faydaları
Söz konusu sağlıksa, defne çiçeği bu konuda bir hayli cömert. Sindirimi kolaylaştırır, şişkinliği azaltır, idrar yolu ve diş enfeksiyonlarını yatıştırabilir. Aynı zamanda antiseptik ve antibakteriyel etkileriyle soğuk algınlığında da yardıma koşar.
Uçuk, aft gibi durumlarda ya da kas ve eklem ağrılarında masaj yağı olarak kullanılabilir. Hatta evde sineklerden korunmak için bile birebirdir.
Defne Çiçeğei Ne İşe Yarar?
Defne yapraklarının yemeklere kattığı aroma dışında, vücuda katkısı da yadsınamaz. Kan şekerini düzenlemeye yardımcı olabilir, kalp sağlığını destekler ve stres seviyelerini düşürebilir. Hatta kepek sorunlarına doğal çözümlerden biri olduğu da söyleniyor. Elbette, bu faydalar için bilimsel kanıtların artması gerekiyor ama halk arasında kullanımı yaygın.
Defne Çiçeğei Tohumdan Nasıl Yetiştirilir?
Defne yetiştirmek göründüğü kadar zor değil. Tohumdan çoğaltmak isterseniz, tohumları sonbaharda toplayıp kabuğuyla birlikte ektikten sonra sabırlı olmalısınız. Sıcaklık, sulama ve uygun güneş/gölge dengesini sağlamak çok önemli. Toprağın iyi drene edilmiş olması gerekir, aksi halde kökler zarar görebilir.
Saksıda yetiştiriyorsanız, donlardan korumanız şart. Soğuk havalarda bitkiyi kapalı bir alana almak iyi bir fikirdir. Her yıl sürekli saksı değiştirmeniz gerekmez ama kompostu yenilemek faydalı olur.
Defne Çiçeği Bakımı
Defne ağacı sağlıklı kalması için doğru bakım şart. Yıl içinde özellikle ilkbahar ve yaz döneminde şekil budaması yapabilirsiniz. Soğuk aylarda yapraklarda zarar görülürse, ilkbaharda budamayla toparlayabilirsiniz.
Gübreleme işini aşırıya kaçmadan yapmak önemli. Organik gübreler ya da yavaş salınımlı granül gübreler tercih edilmeli. Kış aylarında bitki zaten uykuya geçtiği için besine ihtiyacı olmaz.
Defne Çiçeği Ne İşe Yarar?
Defne yaprakları, vücudu oksidatif strese karşı koruma ve diyabetin yönetimine yardımcı olma potansiyeli ile bilinir. Ayrıca kalp sağlığını iyileştirmeye, iltihabı azaltmaya, solunum sorunlarını hafifletmeye ve sindirimi optimize etmeye yardımcı olabilirler.
Defne yaprağı olarak adlandırılan birçok yaprak içeren bitki türü vardır, ancak gerçek defne yaprağı bilimsel olarak Laurus nobilis olarak bilinir. Bu, makalede tartışılan besin açısından zengin çeşittir. Diğer birçok yaprak, gerçek defne yaprakları gibi benzer bir görünüme ve aromaya sahiptir, ancak aynı besin içeriğine sahip değildir. Bu bitki, Akdeniz bölgesine özgü küçük bir ağaçtır. Defne ağaçları bölgenin her yerinde mevcuttu, ancak değişen iklimler varlıklarını azalttı. Bununla birlikte, bu yapraklar binlerce yıldır mutfak ve tıp dünyasının bir parçası olmuştur ve en azından antik Roma dönemine tarihlenmektedir. Bu güçlü yaprakların sunabileceği çok çeşitli faydalar ile onları yemeklerinize dahil etmek gerekir. Onları ayrıntılı olarak inceleyelim.
Sindirimi İyileştirebilir
Defne yaprağı, hazımsızlık ve diğer mide rahatsızlıklarının semptomlarını hafifletmek için geleneksel olarak kullanılmıştır. Şifalı Bitkileri Dergisi’nde yayınlanan 2019 raporuna göre, defne yaprağı yemeğe harika bir tat ve lezzet katmakla kalmaz, aynı zamanda karın ağrısı, gastrointestinal enfeksiyonlar, gaz, şişkinlik, kabızlık ve ishalin giderilmesine de yardımcı olur. Ayrıca idrar söktürücü olarak da kullanılabilir. Bununla birlikte, defne yapraklarının sindirim üzerindeki etkilerini gerçekten kanıtlamak için etkilerine odaklanan daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Solunum Hastalıklarını Rahatlatmaya Yardımcı Olabilir
Biyoloji ve İlaç Bülteni’nde yayınlanan bir araştırmaya göre defne yaprakları güçlü antibakteriyel özelliklere sahiptir. Defne yaprağı esansiyel yağı çıkarıldığında, çeşitli solunum rahatsızlıklarını hafifletmeye yardımcı olmak için bir merhemle karıştırılabilir ve göğse uygulanabilir. Bu, yapraklardan yapılmış bir lapa ile de sağlanabilir. Göğsünüze yayın ve gece boyunca kalmasına izin verin. Buharı teneffüs etmek aromaterapiye benzer bir etkiye sahiptir ve doğal antibakteriyel kalitesi sayesinde balgamı gevşetebilir ve solunum yollarınızda sıkışabilecek tehlikeli bakterileri ortadan kaldırabilir. Fakat bu ilacı evde denemeden önce bir doktora danışmanız şiddetle tavsiye edilir.
Saç Sağlığını İyileştirebilir
Anekdot niteliğindeki kanıtlar, defne yaprağının kepek tedavisi ve saç dökülmesi sorunlarını azaltmak için harikalar yaratabileceğini göstermektedir. Saç köklerinizin sağlığını iyileştirmek ve kepeği ortadan kaldırmak istiyorsanız, ev yapımı bir yöntem defne yapraklarını suda bekletmek ve şampuanladıktan sonra saç derinize sürmektir. İçlerindeki kimyasallar ve uçucu bileşenler kuru cilt ve kepeklerin giderilmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, defne yaprağının saç için faydalarını destekleyen bilimsel kanıt eksikliği vardır ve bu nedenle daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Bir Anti-inflamatuar Ajan Olarak Yardımcı Olabilir
Defne yaprağının en önemli faydalarından biri, vücuttaki iltihabı azaltma yeteneğidir. Bu, Fitoterapi araştırma dergisinde yayınlanan bir çalışma ile doğrulanmıştır.
Defne yaprakları, ağrılı eklemler veya artritten etkilenen alanlar gibi etkilenen bölgelere topikal olarak uygulandığında iltihaplanmayı ve tahrişi hızla azaltabilen parthenolide adı verilen benzersiz bir bitkisel besin içerir. Bu etki, defne yaprağı baharatının normal tüketimi ile de elde edilebilir.
Kalp Sağlığını İyileştirmek veya Korumak İçin Kullanılabilir
Kafeik asit ve rutin, defne yapraklarında bulunan ve kalp sağlığımızı iyileştirmeye yardımcı olabilecek önemli organik bileşiklerdir. Rutin’in kalpteki ve vücudun ekstremitelerindeki kılcal damarları güçlendirdiği söylenirken, kafeik asit LDL veya kötü kolesterolü kardiyovasküler sistemden atmaya yardımcı olabilir.
Kaygı ve Stresi Azaltmaya Yardımcı Olabilir
Linalool genellikle kekik ve fesleğen ile ilişkilendirilir, ancak defne yaprağında da bulunur. Bu bileşik, özellikle aromaterapide kullanıldığında vücuttaki stres hormonlarının seviyesini düşürmeye yardımcı olabilir. Aşırı stres hormonları uzun vadeli sağlık için tehlikeli olabilir, bu nedenle defne yaprakları sizi sakinleştirme ve yüksek endişeli anlarınızda bile rahat kalmanıza yardımcı olabilir.
Diyabet Tedavisine Yardımcı Olabilir
Araştırmalar, defne yapraklarının gelişmiş insülin reseptör işlevi ve düzenlenmiş kan şekeri seviyeleri ile bağlantılı olabileceğini düşündürmektedir. Diyabet geliştirme riski altındaki hastalar veya hali hazırda durumu geliştirenler için düzenli defne yaprağı tüketimi diyabetik atak olasılığını önemli ölçüde azaltabilir. Bu bulgular umut verici olsa da, mevcut araştırmayı desteklemek için daha büyük örneklem büyüklükleriyle daha fazla çalışma yapılmalıdır.
Defne Çiçeği Tohumdan Nasıl Yetiştirilir?
Defne çiçeği bakımı, çeşitli şekillerde yetiştirilebilir. Özellikle düzenli olarak sulanırsa ve korunaklı bir yere yerleştirilirse, kaplarda büyür. Bahçede defne ağaçları, yedi buçuk metre veya daha fazla yüksekliğe ulaşan büyük, gür bir çalı veya küçük ağaç olarak büyür. Defne ağacı ayrıca piramit, top veya “lolipop” standartlarında şekillendirilebilen ve bazılarının süslü bir şekilde örülmüş veya spiral olarak eğitilmiş gövdelere sahip olan ağaç budama sanatı yani topiary (belirli şekillerde kesilmiş veya eğitilmiş ağaçlar veya çalılar) örneklerine dönüştürülebilir.
Defne çiçeği bakımında iyi drene edilmiş bir toprağa ve korunaklı güneşli veya yarı gölgeli bir konuma ihtiyacı vardır. Toprak bazlı kompost veya stabiliteyi ve drenajı iyileştirmek için ekstra kum eklenmiş topraksız kompost kullanın. Aşırı sulama kök hasarına neden olabilir. İlkbaharın ortasından yaz sonlarına kadar her iki haftada bir kompost veya sıvı beslemeye kontrollü salımlı gübre granülleri ekleyin. İki yılda bir ilkbahar mevsiminde bu işlemleri tekrarlayın.
Kompost zamanla bozulur, bu nedenle düzenli olarak saksı değiştirmeseniz bile, taze kompost eklemeden ve drenajı kontrol etmeden önce bitkiyi saksısından çıkarmak ve köklerinin üçte birini almak iyidir. Konteynerin üst kısmındaki beş santimlik kompostu çıkarın ve değiştirin.
Defne çiçeği bakımında genel olarak eksi beş dereceye kadar düşük sıcaklıklara dayanabilir, ancak don ve soğuk kış rüzgarları yapraklara zarar verebilir. Bitkileri yapağı ile koruyun veya sıcaklıklar eksi beş derecenin altına düşerse kapalı bir garaja veya hatta on dereceye kadar serin bir odaya götürün.
Saksıda yetiştirilen bitkilerin kökleri, soğuk bir kış mevsiminde saksıda donmaya karşı hassastır. Saksının etrafına baloncuklu naylon kullanarak bunun olmasını önleyin. Fazla suyun akıp gitmesine izin vermek ve saksının dondan çatlamasını önlemeye yardımcı olmak için saksının ayaklarını veya tuğlalar kullanarak saksının, zeminden yukarıda durmasını sağlayın. Toprakta yetişen bitkiler, ilkbaharda budanabilecek mevcut mevsimin büyümesine soğuk veya rüzgar hasarı verebilir. İlkbaharda küçük yeşilimsi sarı erkek veya dişi çiçekler, ardından dişi bitkilerde siyah meyveler üretilir.
Olgun defne ağaçları sert budamayı tolere edebilir, ancak toparlanması ve yeniden büyümesi yavaştır. Bu, en iyi iki veya üç mevsim boyunca ilkbaharın sonlarında gerçekleştirilebilir.
Defne çiçeği bakımı çoğaltma yapmak için sonbaharda toplanan tohumlardan çoğaltılabilir. Etli dış muhafazayı çıkarın ve mümkün olan en kısa sürede ekin. Tohum kurumuşsa veya satın alınmışsa, ekimden önce yirmi dört saat ılık suda bekletin. Bitkiler erkek veya dişi olabilir bu nedenle tohumun yalnızca dişi örneklerde oluşması muhtemeldir. Yarı olgun kesimleri yaz sonunda veya alternatif olarak yaz başında yumuşak ağaç kesimlerini alın.
Defne Çiçeği Bakımı
Defne çiçeği bakımı nasıl olmalı? Bitkinin tıbbi kullanımları her zaman önemliydi. Salgın hastalıklardan korunmak için sarımsak kadar sık kullanılırdı. Anti-romatizmal olarak kabul edilir, çay olarak içilir ve banyolarda kullanılır. Romalılar, karaciğer rahatsızlıklarının tedavisi için defne yaprağı ve meyveleri kullandılar. Defne meyveleri, tüm zehirli canlıların zehirlerine ve eşekarısı ve arıların sokmasına karşı etkilidir. Meyvelerden elde edilen yağ burkulmalara sürülür ve kulak damlası olarak kullanılırdı.
Defne çiçeğinin mutfaktaki tarihi uzun yüzyıllara dayanır ve Akdeniz’i çevreleyen mutfaklarda hala önemli bir bitkidir. Garip bir şekilde, defne çiçeği muhtemelen Orta Doğu kökenli olsa da, Çin mutfağı kayıtlarında bundan bahsedilmiyor. İnsanların daha fazla ve daha güçlü bitkisel tatları takdir ettiği dönemlerde, defne genellikle ince öğütülür ve taze sebzelerin üzerine serpilir ve meyve kompostolarında pişirilir veya marine edilir.
Şimdi her çeşit et ve çoğu balık ve kabuklu deniz ürünleri ile pişiriliyor. Defne yaprakları, birçok kavrulmuş kümes hayvanı yemeğinin içinde veya yanında bulunur. Taze pişmiş ekmekler, pudingler ve muhallebilerden tatlı balzamik aroması yayılır. Çorbalar ve yahniler, soslar ve yahniler için garnitür buketi şarttır. Otlar, Baharatlar ve Tatlandırıcılar kitabının yazarı Tom Stobart’a “Hiçbir mutfak defne yaprağı olmadan olmaz ve bu bir alışkanlık olarak kullanılmalı” konusunda hemfikirim ve defnenin çoğu tatlı ve tuzlu çeşide derinlik ve sıcaklık kattığına inanıyorum.
Defne çiçeği genel olarak yiyeceklere en büyük katkısı, kokusudur ve tadıdır ancak yoğun değildir, yaygındır ancak baskın değildir. Pek çok defne ağacının olduğu bir ormanın içinden geçme şansınız varsa, defne kokusunun neredeyse inanılmaz canlandırıcı gücünü anlayacaksınız. Balsam ve bal karışımı, hindistan cevizi ve karanfil gibi baharat ipuçlarıyla ilk nefeste baskındır. Bu kokuları, sadece portakal ve/veya limon narenciye önerisi, ardından bazen vanilya veya gül olarak tanımlanan soluk çiçekli tonlar ve bazen de nane kokusu gelir. Kokuyu baş döndürücü buluyorum. Bu ince kombinasyonlar ve diğer daha eterik yankılar, usta parfümcülerin ideali olmalıdır.
Defne aromasının zirvesi, toplandıktan sonra üç gün ile bir hafta arasındadır. Bu kısa kuruma süresi, yağları yeterince yoğunlaştırır. Taze hasat edilmiş defne yapraklarını gevşek bir şekilde sarılmış, ağzı açılmamış bir fermuarlı çantada, buzdolabında saklıyorum. Bu şekilde aylarca yeşil kalırlar ve kuru yapraklardan çok daha üstündürler.
Tadı karmaşık ve aromatik olmasına rağmen, bazen defne keskin, biraz biberli ve hatta biraz acı olabilir. Çoğu aşçı tüm yaprakları kullanır ve servis yapmadan önce onları çıkarır. Ufalanmış veya ezilmiş defne yaprakları çok keskin kenarlara sahiptir. Genel olarak, pişirme başladığında yapraklar eklenmelidir.
Defne yaprağı, yüzyıllardır, yapraklarıyla pişirmenin yanı sıra, böcekleri ve yemek güvelerini caydırmak için un ve un, fasulye ve tahıllardan kuru meyvelere, özellikle incir ve kuru üzümlere kadar yiyeceklere yerleştirilmiştir. Hem Yunanistan’da hem de İtalya’da defne yaprakları genellikle kuru meyve, özellikle kuru incir ile paketlenir. Lezzet için olduğuna inanıyorum ama aynı zamanda yemek solucanlarını ve güveleri önlemeye de yardımcı oluyorlar. Ticari olarak kurutulmuş defne, yapraklar eski ve oldukça tatsız olabileceğinden, bir baharat tüccarından dikkatli bir şekilde satın alınmalıdır. Kendi defne çiçeğini büyütmek ve onu taze kullanmak veya kendiniz kurutmak en iyi yoldur.
Bazı yaygın olarak adlandırılan defne çiçeği oldukça zehirli olduğundan, vahşi doğada defne toplanması önerilmez. California defnesi, Umbellularia californica, Laurus nobilis’e çok benzeyen bir aromaya sahip ama tadı çok daha yoğun ve acı ve yemek pişirirken, eğer varsa, dikkatli kullanılmalıdır. Dağ defnesi (Kalmia latifolia), kiraz defnesi (Prunus laurocerasus) ve Batı Hint defnesi (Pimento racemosa) oldukça zehirlidir ve yutulmamalıdır.
Tam güneş veya kısmi gölgede iyi yetişen defne çiçeğinin bakması kolaydır. Büyüme mevsimi boyunca düzenli olarak ancak idareli olarak sulayın. Aşırı su vermeyin. Kış aylarında daha az sulayın, yalnızca kökünün kurumaması gerekir.
Tamamen dayanıklıdır ancak soğuk kurutan rüzgarlardan ve eksi beş derecenin altındaki sert dondan korur. Olgun defne ağaçları daha düşük sıcaklıklara dayanabilir ancak don hasarı meydana gelebilir. İlkbaharda dondan zarar görmüş ağaçlardan kahverengi ve solmuş yaprakları çıkarın ve normalde yeni büyüme ile hızlı bir şekilde iyileşirler.
İlkbahar ve yaz aylarında şekil verilerek budama yapılır. İlkbaharda gerekli sert budama ve yazın sadece hafif budama yapılır.
İyi drene edilmiş ve bereketli topraklarda defne çiçeği iyi büyür. Her iki ila üç yılda bir tekrarlayın. Defne ağaçlarının sığ bir kök sistemi vardır, bu nedenle toprakla üst pansuman yaparak dondan ve sıcaktan korunmaları gerekir.
Büyüme mevsimi boyunca, organik gübre veya yavaş salınan gübre granülleri ile idareli olarak üst giyin. Kış döneminde bitki beslemesine gerek yoktur. Yüksek konsantrasyonda hızlı etkili sıvı gübre kullanmaktan kaçının.
Defne Çiçeği Çeşitleri
Defne çiçeği çeşitleri bakıldığında defne yaprağı olarak adlandırılan birçok yapraklı türü bulunuyor fakat gerçek defne yaprağı bilimsel olarak Lurus nobilis olarak bilinmektedir. Defne çiçekleri genel olarak saksılar için uygun veya toprakta bulunan popüler bir yaprak dökmeyen çalı olmaktadır. Düzgün bir şekilde kırpılan koyu yeşil yapraklar birçok alanda hoş bir görüntü oluşturmaktadır.
Defne yaprakları aynı zamanda taze veya kurutulmuş bir şekilde kullanılmaktadır ve genel olarak defne faydaları açısından oldukça geniştir. Yemek pişirmelerde çorbalarda, güveç yemeklerinde veya farklı yemeklerde hoş koku ve tat vermesi açısından kullanılabilmektedir. Fakat defne çiçekleri veya ağaçlarının zehirli türleri de bulunmaktadır.
Defne Çiçeği Çeşitleri
Defne ağacı diyorsak, tek bir türden bahsetmiyoruz. Laurus nobilis en bilinen ve mutfakta kullanılan türüdür. Ama onun dışında Arabistan defnesi, Yaban defnesi gibi zehirli türler de vardır ve bu nedenle vahşi ortamdan toplanmamalıdır.
Defne ağacı, Akdeniz iklimini sevdiği için ılıman bölgelerde daha kolay yetişir. Süs bitkisi olarak balkonları da süsleyebilir, park ve bahçelerde ise peyzaj için tercih edilir.
Kaç Çeşit Defne Ağacı Var?
Kaç çeşit defne ağacı var konusunda hem dişi hem de erkek olarak ayrılmaktadır. Defne ağacının ayrılan bu türleri kaliteli bir verim sağlayan ve hızlı yetişen türleri bulunuyor. Salon bitkisi olarak yetiştirilebilir ve özellikle park ve bahçelerde yetiştirilen bir bitki olmaktadır. Defne ağaçları bakıldığı zaman,
- Akdeniz bitkisi olan defne ağacı kışları ılıman geçen diğer bölgelerde yetiştirilen bitki olmaktadır.
- Yeşil yapraklarının güzelliği ile harika bir süs ağacı olmaktadır ve salon bitkisi, balkonlarda yetiştirilebilir.
- Defne ağaçları güzelliğinin yanı sıra yaprakları ve meyvesi olarak şifalıdır ve defne çiçeği hoş görünümü ile beraber yetiştirilir.
- Bazı zehirli defne türleri genel olarak Arabistan defnesi, Yaban defnesi, Dikenli defne olabilmektedir.
- İlginizi çekebilecek içerik: Çarkıfelek Çiçeği Bakımı ve Özellikleri
Daha fazla içerik için bizi Instagram’dan takip etmeyi unutmayın!
